Rankingi Eredivisie – historia rozgrywek i liderzy

Eredivisie to jedna z najbardziej rozpoznawalnych lig europejskich, mimo że nie dysponuje budżetami Premier League czy La Liga. Holenderskie rozgrywki od dziesięcioleci funkcjonują jako kuźnia talentów i miejsce, gdzie młodzi piłkarze robią kariery przed transferami do topowych klubów. Historia rankingów Eredivisie to przede wszystkim opowieść o dominacji trzech klubów – Ajaksu, PSV i Feyenoordu, które przez ostatnie sześćdziesiąt lat niemal całkowicie zdominowały holenderski futbol.

Ranking Eredivisie pokazuje nie tylko aktualną formę zespołów, ale też długoletnią hierarchię w holenderskiej piłce. Od momentu powstania profesjonalnych rozgrywek w 1956 roku przez ligę przewinęło się 53 różne kluby, ale tylko garstka z nich zapisała się na trwałe w historii mistrzostw.

Powstanie Eredivisie i profesjonalizacja futbolu w Holandii

Eredivisie została założona w 1956 roku, dwa lata po wprowadzeniu profesjonalnego futbolu w Holandii. Wcześniej, do 1954 roku mistrz kraju był wyłaniany w rozgrywkach pomiędzy zwycięzcami poszczególnych regionów, a system ten utrzymywał się jeszcze przez dwa lata po wprowadzeniu profesjonalizmu, aż do stworzenia Eredivisie w sezonie 1956-57.

Przejście na profesjonalizm było odpowiedzią na odpływ talentów za granicę. Holenderscy piłkarze coraz częściej wyjeżdżali do zagranicznych lig w poszukiwaniu zarobków, co osłabiało reprezentację narodową. KNVB – holenderski związek piłkarski – długo opierał się płatnemu futbolowi, zawieszając zawodników, którzy przyjmowali wynagrodzenia. Dopiero w latach 50. presja stała się na tyle duża, że wprowadzono profesjonalne rozgrywki.

Inauguracyjnymi członkami Eredivisie w 1956 byli Ajax, BVC, BVV, DOS, EVV, Elinkwijk, SC Enschede, Feijenoord, Fortuna ’54, GVAV, MVV, NAC, NOAD, PSV, Rapid J.C., Sparta, VVV ’03 i Willem II, a Ajax został pierwszym zespołem, który zdobył tytuł w tym sezonie.

Wielka Trójka – dominacja Ajaksu, PSV i Feyenoordu

Ranking historyczny Eredivisie jasno pokazuje, kto rządzi holenderskim futbolem. Ajax zdobył najwięcej tytułów – 36, PSV Eindhoven ma ich 26, a Feyenoord 16. Te trzy kluby określane są mianem „Wielkiej Trójki” lub „Tradycyjnej Czołowej Trójki” holenderskiego futbolu.

Dominacja tego trio jest wręcz przytłaczająca. Od 1965 roku te trzy kluby zdobyły wszystkie tytuły Eredivisie poza trzema wyjątkami – w 1981 i 2009 roku mistrzem zostało AZ, a w 2010 roku Twente. To oznacza, że przez ponad pół wieku praktycznie żaden inny zespół nie był w stanie przebić się przez monopol najsilniejszych.

Ajax, PSV i Feyenoord to jedyne kluby w obecnej formie, które nigdy nie spadły z Eredivisie.

Pozycja Wielkiej Trójki w rankingu Eredivisie nie jest przypadkowa. Te kluby dysponują największymi budżetami, najlepszymi akademiami i infrastrukturą, która pozwala im utrzymywać przewagę nad resztą lig. Ajax z Amsterdamu, PSV z Eindhoven i Feyenoord z Rotterdamu reprezentują trzy największe ośrodki miejskie kraju, co przekłada się na zaplecze finansowe i kibicowskie.

Ajax Amsterdam – bezapelacyjny lider rankingu wszech czasów

Ajax to klub numer jeden w historii holenderskiego futbolu. 36 mistrzostw kraju to dorobek, którego żaden inny zespół nie jest w stanie nawet zbliżyć się. Klub z Amsterdamu wygrał już pierwsze rozgrywki Eredivisie w 1956 roku i od tamtej pory regularnie powiększa swoją kolekcję trofeów.

Szczególnie udane były dla Ajaksu lata 60. i 70., kiedy to zespół prowadzony przez legendarnego Rinusa Michelsa, a później Stefana Kovacsa, nie tylko dominował w Holandii, ale też podbijał Europę. W tym okresie Ajax trzykrotnie z rzędu zdobywał Puchar Europy (1971-1973), co uczyniło go jednym z najlepszych klubów na świecie.

Ranking Ajaksu w Eredivisie to także historia rekordów. Amsterdamczycy mają na koncie rekord w liczbie goli strzelonych w jednym sezonie Eredivisie – 122 bramki w sezonie 1966-67. To średnio prawie cztery gole na mecz przez cały sezon, co pokazuje, jak druzgocącą przewagę mieli nad rywalami.

Najwyższa wygrana w historii Eredivisie również należy do Ajaksu – w 2020 roku rozgromili VVV-Venlo 13:0. Ten wynik pokazuje przepaść, jaka czasem dzieli czołowe zespoły od słabszych ekip w lidze.

PSV Eindhoven – wieczny rywal Ajaksu

PSV z 26 tytułami mistrzowskimi plasuje się na drugim miejscu w rankingu Eredivisie. Klub z Eindhoven powstał jako drużyna zakładowa Philipsa i przez dziesięciolecia korzystał ze wsparcia tego giganta elektroniki. To pozwoliło PSV rozwinąć się w potęgę, która regularnie konkuruje z Ajaksem o palmę pierwszeństwa.

PSV Eindhoven zostało oficjalnie mistrzem Holandii po raz 25. w historii klubu i po raz pierwszy od 2018 roku – to dane z sezonu 2023/24, kiedy PSV odzyskało tytuł po kilkuletniej przerwie.

Klub z Eindhoven szczególnie mocno zapisał się w historii europejskiego futbolu w latach 80. i na początku lat 90. W 1988 roku PSV zdobyło Puchar Europy, pokonując w finale Benfikę. To był szczyt formy zespołu prowadzonego przez Guusa Hiddinka, z takimi gwiazdami jak Ruud Gullit czy Ronald Koeman w składzie.

W pierwszym sezonie Eredivisie (1956) zawodnik PSV Coen Dillen zapisał się w historii, strzelając najwięcej goli w jednym sezonie przez jednego zawodnika – 43 bramki. Ten rekord stoi do dziś.

Pozycja PSV w rankingu Eredivisie jest stabilna – klub regularnie kończy sezon w czołowej trójce i pozostaje głównym konkurentem Ajaksu. W ostatnich latach PSV często korzysta z sytuacji, gdy Ajax przechodzi gorsze okresy, przejmując wtedy inicjatywę w walce o mistrzostwo.

Feyenoord Rotterdam – trzecia siła holenderskiego futbolu

Feyenoord z 16 tytułami zajmuje trzecie miejsce w rankingu historycznym Eredivisie. Klub z Rotterdamu ma szczególne miejsce w historii europejskiego futbolu – to pierwsza holenderska drużyna, która zdobyła Puchar Europy. Stało się to w 1970 roku, gdy Feyenoord pokonał w finale Celtic Glasgow.

Ranking Feyenoordu w Eredivisie pokazuje, że klub z De Kuip (nazwa stadionu) ma mniejsze zasoby finansowe niż Ajax czy PSV, co przekłada się na rzadsze sukcesy. Ostatnie lata były dla Rotterdamczyków trudne – długo czekali na kolejny tytuł mistrzowski, który w końcu zdobyli w sezonie 2022/23.

Feyenoord ma jednak jedną z najbardziej zagorzałych grup kibiców w Holandii. Mecze między Feyenoordem a Ajaksem, znane jako „De Klassieker”, to największe derby holenderskiego futbolu. Najwięcej goli w historii De Klassieker padło w 1960 roku, kiedy spotkanie między Feyenoordem a Ajaksem zakończyło się wynikiem 9:5.

Pozostałe kluby w rankingu Eredivisie

Poza Wielką Trójką tylko kilka zespołów zdołało zdobyć mistrzostwo Holandii. W historii rankingu Eredivisie wyróżniają się trzy kluby, które przerwały hegemonię najsilniejszych:

• AZ Alkmaar – dwukrotny mistrz (1981, 2009). Klub z niewielkiego miasta Alkmaar dwukrotnie zaskoczył faworytów. Szczególnie triumf z 2009 roku był sensacją, bo przerwał serię 28 lat, w której tylko Wielka Trójka zdobywała tytuły.
• FC Twente – mistrz z 2010 roku. Zespół z Enschede wykorzystał słabszą formę Ajaksu i PSV, zdobywając pierwszy i jak dotąd jedyny tytuł w historii klubu.
• DOS Utrecht – mistrz z 1958 roku. Jeden z nielicznych przypadków, gdy „outsider” wygrał ligę w początkowych latach Eredivisie.

Ranking klubów Eredivisie poza czołówką jest znacznie bardziej wyrównany. Zespoły takie jak FC Utrecht, Vitesse Arnhem, AZ, czy Twente regularnie walczą o miejsca w europejskich pucharach, ale brakuje im mocy, by realnie zagrozić Wielkiej Trójce w walce o mistrzostwo.

Sparta Rotterdam i Utrecht – weterani ligi

Sparta Rotterdam to jeden z najstarszych i najbardziej utytułowanych klubów w historii holenderskiego futbolu – przed erą Eredivisie zdobyła sześć mistrzostw kraju. Sparta była jednym z osiemnastu założycieli Eredivisie w 1956 roku, ale od tamtej pory nie zdołała już wywalczyć tytułu. Mimo to klub z Rotterdamu pozostaje stałym bywalcem najwyższej klasy rozgrywkowej.

FC Utrecht to z kolei efekt fuzji trzech klubów w 1970 roku, w tym DOS, który nigdy nie spadł z Eredivisie. Dzięki temu Utrecht może pochwalić się długą obecnością w elicie, choć w rankingu tytułów ma tylko jedno mistrzostwo (DOS w 1958 roku).

Rekordy indywidualne w historii Eredivisie

Ranking strzelców Eredivisie przez dziesięciolecia tworzyli wybitni napastnicy. Liderem klasyfikacji wszech czasów jest Willy van der Kuijlen z 311 golami. Ten legendarny napastnik PSV grał w latach 60., 70. i na początku 80., spędzając całą karierę w jednym klubie.

Van der Kuijlen to symbol lojalności i konsekwencji. Jego rekord wydaje się nie do pobicia w erze, gdy najlepsi strzelcy szybko opuszczają Eredivisie, by grać w bogatszych ligach. Dla porównania – żaden współczesny piłkarz nie zbliżył się nawet do połowy jego dorobku.

Rekord w liczbie goli strzelonych w jednym meczu należy do brazylijskiego napastnika Afonso Alvesa, który w 2007 roku zdobył siedem bramek dla sc Heerenveen w wygranym 9:0 spotkaniu z Heraclesem Almelo.

Inny ciekawy rekord dotyczy najszybszej bramki. Koos Waslander i Vito van Crooij dzielą rekord najszybszego gola w Eredivisie, trafiając już po ośmiu sekundach. To pokazuje, jak dynamiczne i ofensywne potrafią być mecze w holenderskiej lidze.

Format rozgrywek i system awansu oraz spadku

Eredivisie składa się z 18 klubów. Każdy zespół spotyka się z pozostałymi dwa razy w sezonie – raz u siebie i raz na wyjeździe. Daje to łącznie 34 mecze dla każdej drużyny w sezonie zasadniczym.

System awansu i spadku w Eredivisie przeszedł kilka modyfikacji na przestrzeni lat. Obecnie dwa najsłabsze kluby na koniec sezonu automatycznie spadają do Eerste Divisie (drugiej ligi), podczas gdy mistrz i wicemistrz Eerste Divisie awansują do Eredivisie.

Dodatkowo zespół, który zajmie szesnaste miejsce (trzecie od końca), musi przejść przez baraże z zespołami z Eerste Divisie. To system, który daje szansę drużynom z drugiej ligi, ale też wywiera presję na słabsze zespoły Eredivisie, które muszą walczyć do ostatniej kolejki, by utrzymać się w elicie.

Eredivisie w rankingu UEFA

Pozycja Eredivisie w europejskim futbolu przez lata się zmieniała. Od sezonu 2024-25 liga jest sklasyfikowana jako szósta najlepsza w Europie według rankingu UEFA. To solidna pozycja, choć daleka od czasów świetności lat 70. i 90., gdy holenderskie kluby regularnie triumfowały w europejskich pucharach.

Ranking UEFA ma bezpośrednie przełożenie na liczbę miejsc w europejskich pucharach. Szósta pozycja gwarantuje Holandii kilka miejsc w Lidze Mistrzów, Lidze Europy i Lidze Konferencji, co pozwala najlepszym klubom regularnie grać na arenie międzynarodowej.

Problem Eredivisie polega na tym, że nie może konkurować finansowo z topowymi ligami. Nawet najbogatsze holenderskie kluby mają budżety wielokrotnie mniejsze niż przeciętne zespoły z Premier League czy La Liga. To sprawia, że Eredivisie funkcjonuje głównie jako liga rozwojowa – młodzi talenci przychodzą tu, by się pokazać, a potem odchodzą za większe pieniądze.

Kuźnia talentów – rola Eredivisie w światowym futbolu

Ranking Eredivisie pod względem rozwoju młodych piłkarzy jest jednym z najwyższych na świecie. Holenderskie kluby słyną z doskonałych akademii i systemu szkolenia, który produkuje zawodników na najwyższym poziomie.

Lista gwiazd, które przeszły przez Eredivisie, jest imponująca: Johan Cruyff, Marco van Basten, Ruud Gullit, Dennis Bergkamp, Patrick Kluivert, Edgar Davids, Clarence Seedorf, Wesley Sneijder, Arjen Robben, Robin van Persie. To tylko nieliczni z holenderskich piłkarzy, którzy zaczynali w Eredivisie, by potem błyszczeć w największych klubach świata.

Ale Eredivisie to nie tylko kuźnia holenderskich talentów. Liga przyciąga też młodych zawodników z całego świata, którzy traktują ją jako trampolinę do topowych rozgrywek. Luis Suarez, Zlatan Ibrahimovic, Cristian Eriksen, czy Virgil van Dijk – wszyscy oni rozwinęli skrzydła właśnie w Holandii.

Frekwencja i popularność ligi

Ranking Eredivisie pod względem frekwencji na stadionach systematycznie rośnie. Średnia frekwencja w lidze wynosiła nieco ponad 7000 widzów w 1990 roku, ale liczba ta gwałtownie wzrosła na przestrzeni lat dzięki otwarciu nowych stadionów i rozbudowie istniejących. Średnia frekwencja w sezonie 2018-19 wyniosła 18 010, przy czym Ajax miał największą (52 987), a Excelsior najmniejszą (4223).

Ten wzrost pokazuje, że holenderski futbol cieszy się rosnącą popularnością. Nowe stadiony, lepsze warunki dla kibiców i atrakcyjny styl gry sprawiają, że coraz więcej ludzi przychodzi na mecze. Ajax, grający w nowoczesnej Johan Cruyff Arena (dawniej Amsterdam Arena), regularnie wypełnia obiekt po brzegi.

Sponsorzy i nazwy ligi przez lata

Eredivisie przez lata miała różne nazwy sponsorskie. Od 1990 do 1999 roku oficjalna nazwa ligi brzmiała PTT Telecompetitie (od sponsora PTT Telecom), która w 1999 została zmieniona na KPN Telecompetitie (ponieważ PTT Telecom zmienił nazwę na KPN Telecom), a w 2000 roku na KPN Eredivisie.

W latach 2002-2005 liga nosiła nazwę Holland Casino Eredivisie. Potem przez długi czas liga była sponsorowana przez Vriendenloterij (loterię), ale z powodów prawnych nazwa sponsora nie mogła być oficjalnie dołączona do nazwy rozgrywek. Od sezonu 2025-2026 Eredivisie zostanie przemianowana na VriendenLoterij Eredivisie.

Sukcesy europejskie klubów z Eredivisie

Ranking holenderskich klubów w europejskich pucharach jest imponujący, szczególnie biorąc pod uwagę wielkość kraju i zasoby finansowe. Holenderskie zespoły zdobyły łącznie sześć Pucharów Europy/Lig Mistrzów:

Klub	Rok	Osiągnięcie
Feyenoord	1970	Puchar Europy
Ajax	1971, 1972, 1973	Puchar Europy (trzykrotnie z rzędu)
Ajax	1995	Liga Mistrzów
PSV	1988	Puchar Europy

Szczególnie lata 70. były złotą erą holenderskiego futbolu. Ajax Johana Cruyffa nie tylko dominował w Europie, ale też rewolucjonizował sposób gry, wprowadzając koncepcję „totaalvoetbal” (futbolu totalnego), która wpłynęła na rozwój piłki nożnej na całym świecie.

W ostatnich latach holenderskie kluby miały trudności w rywalizacji z europejską czołówką, głównie ze względu na różnice finansowe. Mimo to Ajax w sezonie 2018/19 dotarł do półfinału Ligi Mistrzów, eliminując po drodze Real Madryt i Juventus – to pokazało, że przy odpowiednim zarządzaniu i dobrej pracy z młodzieżą, holenderskie kluby wciąż mogą zaskoczyć europejskie potęgi.

Pandemia i sezon 2019/20 bez mistrza

W 2020 roku Eredivisie została przerwana z powodu pandemii COVID-19. Decyzja o zakończeniu sezonu bez wyłonienia mistrza była kontrowersyjna, szczególnie że Ajax prowadził w tabeli. Holenderski związek piłkarski zdecydował się nie przyznawać tytułu, co wywołało dyskusje o sprawiedliwości tego rozwiązania.

Ranking Eredivisie za sezon 2019/20 został zamrożony w momencie przerwania rozgrywek. Nie było też spadków, co oznaczało, że w kolejnym sezonie liga miała więcej zespołów. Ta sytuacja pokazała, jak wrażliwy jest system rozgrywek na zewnętrzne czynniki i jak trudne mogą być decyzje administracyjne w ekstremalnych okolicznościach.

Przyszłość rankingów Eredivisie

Ranking Eredivisie w najbliższych latach prawdopodobnie nie zmieni się drastycznie. Wielka Trójka – Ajax, PSV i Feyenoord – wciąż ma przewagę finansową i organizacyjną nad resztą ligi. Trudno wyobrazić sobie scenariusz, w którym któryś z mniejszych klubów regularnie konkurowałby z tymi gigantami.

Wyzwaniem dla Eredivisie jest utrzymanie konkurencyjności na arenie europejskiej. Przepaść finansowa między holenderską ligą a topowymi rozgrywkami w Anglii, Hiszpanii, Niemczech, Włoszech czy Francji stale się pogłębia. To sprawia, że nawet najlepsze holenderskie kluby mają trudności z zatrzymaniem swoich gwiazd.

Z drugiej strony Eredivisie ma swoją niszę – jest ligą rozwojową o wysokiej jakości, która przyciąga młodych zawodników z całego świata. Ranking UEFA pokazuje, że holenderska liga wciąż jest w europejskiej czołówce, a kluby takie jak Ajax czy PSV regularnie grają w fazie grupowej Ligi Mistrzów.

Przyszłość rankingów Eredivisie zależy też od tego, jak skutecznie holenderskie kluby będą wykorzystywać swoje akademie. Jeśli będą dalej produkować talenty na miarę van Dijka czy de Jonga, liga pozostanie istotnym graczem na europejskiej scenie, nawet jeśli nie może konkurować finansowo z największymi.