Historia Zawiszy Bydgoszcz to opowieść o wzlotach i upadkach, która pokazuje, jak krucha może być pozycja nawet ugruntowanego klubu piłkarskiego. Od zdobycia Pucharu Polski w 2014 roku do gry w B-klasie zaledwie dwa lata później – taka droga czeka tylko te zespoły, które doświadczyły prawdziwej katastrofy organizacyjnej. Dziś Zawisza powoli odbudowuje swoją pozycję, walcząc o powrót do centralnych rozgrywek.
Bydgoski klub przez dekady był wizytówką piłkarską miasta, a jego stadion przy ulicy Gdańskiej gościł najlepsze drużyny w kraju. Ranking Zawiszy Bydgoszcz w różnych okresach historii pokazuje, jak zmienna była pozycja tego zespołu – od czołowych lokat w ekstraklasie po najniższe szczeble rozgrywkowe.
Początki klubu i pierwsze sukcesy
Wojskowy Klub Sportowy Zawisza powstał w marcu 1946 roku w Koszalinie, a zebranie założycielskie odbyło się w Teatrze Domu Żołnierza. Klub przyjął nazwę Zawisza, pochodzącą od słynnego polskiego rycerza Zawiszy Czarnego z Garbowa. Już w pierwszym historycznym meczu zespół pokazał ofensywny potencjał, wygrywając z Bałtykiem Koszalin 9:7 lub 8:7.
Bydgoszcz wyznaczono na siedzibę dowództwa, które w grodzie nad Brdą ulokowało się 5 listopada 1946 roku. Od tego momentu rozpoczęła się prawdziwa historia Zawiszy w Bydgoszczy. Po przeniesieniu Dowództwa Okręgu Wojskowego II do Bydgoszczy w 1947 roku zespół piłkarski został zgłoszony do bydgoskiej klasy B, a po dwóch sezonach awansował do A klasy.
W 1951 roku Zawiszanie zostali mistrzem Pomorza pokonując w finałowej rywalizacji Kolejarza Grudziądz 1:0 po bramce Konrada Kalinowskiego. To był przełomowy moment – w wyniku reorganizacji od następnego roku „wojskowi” rozpoczęli drugoligowe boje, a premierowy sezon w II lidze Zawisza ukończył na pierwszym miejscu w grupie.
Ranking Zawiszy w ekstraklasie – złote lata
Klub przez 14 sezonów uczestniczył w rozgrywkach ekstraklasy piłkarskiej (1961, 1964–1967, 1977–1981, 1989–1994, 2013–2015). Pozycja Zawiszy Bydgoszcz w rankingu najlepszych polskich klubów umacniała się szczególnie w latach 80. i 90.
W 1977 mecz Zawiszy z Górnikiem Zabrze oglądało 50 tys. widzów, co pozostało do dzisiaj rekordem
Największym sukcesem było 4. miejsce w sezonie 1989/1990. Rankingi Zawiszy Bydgoszcz w tamtym okresie plasowały klub w ścisłej czołówce polskiej piłki. Przed rundą rewanżową na zgrupowaniu w Sosnowcu prawie cała drużyna zatruła się salmonellą, jednak ku wielkiemu zaskoczeniu piłkarze radzili sobie znakomicie.
34 sezony w pierwszej (wcześniej drugiej) lidze, według stanu przed sezonem 2020/2021 lider tabeli wszechczasów pierwszej ligi – to pokazuje, jak stabilną pozycję miała Zawisza przez większość swojej historii.
Europejskie przygody bydgoszczan
Ranking Zawiszy w europejskich pucharach również zasługuje na uwagę. Zawisza Bydgoszcz pierwszy epizod w europejskich pucharach zaliczył w Pucharze Intertoto 1993, gdzie trafił do Grupy 1 wraz z Brøndby IF, Halmstads BK, Jantra Gabrovo oraz Rapidem Wiedeń, zajmując drugie miejsce z 4 punktami.
| Sezon | Rozgrywki | Przeciwnik | Wynik |
|---|---|---|---|
| 1993 | Puchar Intertoto | Grupa z Brøndby, Halmstads, Jantra, Rapid | 2. miejsce w grupie |
| 2014/15 | Liga Europy – II runda kwalifikacyjna | Zulte-Waregem (Belgia) | Porażka w dwumeczu |
Ponownie w europejskich pucharach Zawisza Bydgoszcz zagrał w sezonie 2014/2015, gdy zdobycie Pucharu Polski dało przepustkę do gry w II rundzie kwalifikacyjnej Ligi Europy, gdzie klub z Bydgoszczy trafił na belgijskie Zulte-Waregem, które okazało się lepsze w dwumeczu.
Sezon 2013/14 – szczyt możliwości
Cel został osiągnięty w 2013 roku, kiedy to po raz szósty niebiesko-czarni świętowali awans do ekstraklasy. Ranking Zawiszy Bydgoszcz w sezonie 2013/14 osiągnął najwyższy poziom w historii klubu.
Sezon 2013/2014 był jednocześnie najlepszym w historii klubu, gdy po raz pierwszy w historii Zawisza pod wodzą trenera Ryszarda Tarasiewicza zdobył trofeum. Po pierwszym finale Pucharu Polski na stadionie narodowym bydgoszczanie pokonali Zagłębie Lubin w rzutach karnych 6:5.
Michał Masłowski w sezonie 2013/14 oficjalnie został ogłoszony Odkryciem Ekstraklasy. Na boisku towarzyszyli mu tacy gracze jak Wojciech Kaczmarek, Igor Lewczuk, Sebastian Ziajka, Kamil Drygas, Hermes, Sebastian Dudek czy Vahan Gevorgyan, a drugim najlepszym strzelcem w lidze dla Zawiszy był Bernardo Vasconcelos z Portugalii.
Superpuchar Polski – wisienka na torcie
9 lipca 2014 roku na inaugurację nowego sezonu rozegrany został mecz o Superpuchar Polski z Legią Warszawa, gdzie na stadionie przy ul. Łazienkowskiej Zawisza pokonał stołeczny klub 3:2 dzięki bramce zdobytej w doliczonym czasie gry. Pozycja Zawiszy w rankingu polskich klubów nigdy nie była wyższa.
Po zdobyciu Pucharu Polski i Superpucharu Polski w 2014 roku Zawisza Bydgoszcz stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych klubów w Polsce
Początek końca – konflikt z kibicami
Najczarniejszym rozdziałem tej historii pozostaje konflikt z kibicami, zapoczątkowany po meczu z Widzewem Łódź w 2013 roku, kiedy pękła więź, której nie udało się zszyć przez lata. Drużyna prowadzona przez kibiców zaczęła rosnąć, klub przejęło miasto, drużyna awansowała do I ligi, jednak zarządzanie przez ratusz nie było efektywne i miasto chciało się klubu pozbyć.
Zgłosił się tylko Osuch, wtedy czołowy agent piłkarski. Jako mniejszościowy udziałowiec przekazywano obawy – ósme miejsce w lidze, Puchar i Superpuchar Polski przykrywały niewłaściwe rzeczy, mówiło się o dużych środkach, ale zarówno stowarzyszenie, jak i miasto, miały trudność z dostępem do danych finansowych, a ostatecznie pieniądze zostały przepalone i Zawisza miał długi.
Dramatyczny spadek w rankingach
W Lidze Europy odpadła w drugiej rundzie, a w Ekstraklasie zespół zajął 16. miejsce, co skończyło się spadkiem do II ligi. Ranking Zawiszy Bydgoszcz zaczął gwałtownie spadać. W II lidze Zawisza zakończył sezon na piątej pozycji, jednak do kolejnych rozgrywek nie zdołał przystąpić – w związku z katastrofalną sytuacją finansową Komisja Licencyjna PZPN nie przyznała licencji i klub został zdegradowany z I Ligi do B-Klasy Grupa Bydgoszcz III.
| Sezon | Liga | Pozycja/Wynik |
|---|---|---|
| 2013/14 | Ekstraklasa | 8. miejsce + Puchar Polski |
| 2014/15 | Ekstraklasa | 16. miejsce – spadek |
| 2015/16 | I Liga | 5. miejsce – brak licencji |
| 2016/17 | B-klasa | Start od najniższego szczebla |
Zawisza Bydgoszcz w 2014 roku sięgał po Puchar Polski, ale ponad dwa lata później grał w B klasie. Pozycja Zawiszy w rankingach polskich klubów spadła do absolutnego minimum.
Odbudowa od podstaw
W czerwcu 2016 roku pierwszy zespół seniorów został zgłoszony przez SP Zawisza do udziału w rozgrywkach klasy B grupy Bydgoszcz III w sezonie 2016/2017, a w sezonie 2020/2021 drużyna wywalczyła awans do III ligi.
Pięć lat temu rozpoczął się trudny proces odbudowy Zawiszy Bydgoszcz – w wyniku konfliktu między właścicielem a kibicami klub znalazł się w kompletnej ruinie, niewiele brakowało, by zniknął z piłkarskiej mapy Polski, ale ceną tej wojny była konieczność startu od B-klasy.
Cztery awanse w pięć lat
Ranking Zawiszy Bydgoszcz w kolejnych sezonach pokazywał systematyczny wzrost:
- Sezon 2016/17 – awans z B-klasy do A-klasy
- Sezon 2017/18 – awans do klasy okręgowej
- Sezon 2018/19 – awans do IV ligi
- Sezon 2020/21 – awans do III ligi
Najbardziej cieszy zwieńczenie pięciu lat pracy czterema awansami – Zawisza swego czasu aż 11 lat znajdował się w 4. lidze, teraz udało się szybciej przeskoczyć tę barierę, a odbudowa klubu została zakończona.
W pierwszym sezonie Bydgoszczanie awansowali do A-klasy zaliczając tylko jedną porażkę, w drugim również udało się wywalczyć awans z pierwszego miejsca do klasy okręgowej, a w sezonie 2018/2019 Niebiesko-Czarni pewnie wywalczyli awans do IV Ligi
Wyzwania współczesności
Zainteresowanie sportem w Bydgoszczy nie jest duże – na co dzień na Zawiszę chodzi 300-400 osób, pozostałe kluby także nie przyciągają większej widowni, chodzi się tutaj tylko na żużel. Ranking Zawiszy Bydgoszcz w III lidze pokazuje, że klub stabilizuje swoją pozycję, ale droga do ekstraklasy jest jeszcze długa.
Zawisza w XXI wieku już dwukrotnie przeżył tułaczkę po regionalnych ligach, nie ma sensu fundować sobie trzeciej tylko z powodu pośpiechu – lepiej grać dziesięć lat w trzeciej lidze niż żyć ponad stan i znowu upaść. To podejście pokazuje, jak bardzo klub wyciągnął wnioski z przeszłości.
Poprawa relacji i stabilizacja
Po pięciu latach z czystym sumieniem można stwierdzić, że relacje zostały odbudowane, kontakty funkcjonują, a klub jest postrzegany jako podmiot dobrze zarządzany. Nastąpiła też poprawa relacji z włodarzami miasta Bydgoszcz – są dalekie od ideału, ale wyraźnie lepsze niż wtedy, gdy zaczynano odbudowę Zawiszy.
Tradycja pracy z młodzieżą
Zawisza słynął z osiągnięć w pracy z młodzieżą – juniorzy byli wielokrotnymi drużynowymi medalistami Polski U-19 (złoto – 1981, 2x srebro – 1958, 1986 i 2x brąz – 1967, 1979), natomiast juniorzy młodsi (U-17) Zawiszy osiągnęli wicemistrzostwo Polski w 2013 roku.
Pozycja Zawiszy w rankingach młodzieżowych była zawsze wysoka. Do rozpoznawalnych piłkarzy Zawiszy należeli m.in. Andrzej Brończyk – długoletni bramkarz zespołu, Zbigniew Boniek – wychowanek klubu, który zrobił oszałamiającą karierę na arenie międzynarodowej, Stefan Majewski – obrońca, 40-krotny reprezentant Polski.
Perspektywy na przyszłość
Ranking Zawiszy Bydgoszcz w III lidze to dopiero początek drogi powrotnej. Proszę zobaczyć na stadion, sięgnąć do historii – gra w Zawiszy powinna być marzeniem dla młodych piłkarzy, a ludzie pracujący tutaj chcą przywrócić mu dawny blask.
W poprzednim sezonie celem drużyny było utrzymanie, w obecnym zespół celuje w górną część tabeli, a widełki satysfakcji to miejsca 1-6. Pozycja Zawiszy w rankingu III ligi stopniowo się poprawia, ale działacze nie chcą powtórzyć błędów z przeszłości.
| Okres | Najwyższa pozycja | Największe osiągnięcie |
|---|---|---|
| 1989-1994 | 4. miejsce Ekstraklasy (1989/90) | Stabilna gra w najwyższej klasie |
| 2013-2015 | 8. miejsce Ekstraklasy (2013/14) | Puchar Polski + Superpuchar |
| 2016-2021 | III liga | 4 awanse w 5 lat |
| 2021-obecnie | III liga | Stabilizacja i rozwój |
Lekcje z historii klubu
Historia rankingów Zawiszy Bydgoszcz to przestroga dla wszystkich polskich klubów. Pokazuje, jak szybko można stracić pozycję wypracowaną przez dekady. Dzisiejszy Zawisza, powoli pnący się w górę ligowej hierarchii, jest żywym dowodem na to, że sportowej tradycji nie da się zlikwidować jednym podpisem czy wycofaniem dotacji, ale pozostaje pytanie: o ile szybciej Bydgoszcz mogłaby wrócić na piłkarską mapę Polski, gdyby zamiast konfliktu wybrano współpracę.
Pozycja Zawiszy Bydgoszcz w rankingach polskich klubów przez lata była zmienna – od czołówki ekstraklasy po najniższe szczeble. Dziś klub buduje swoją przyszłość na solidnych fundamentach, unikając błędów z przeszłości. Rankingi Zawiszy pokazują, że droga do odbudowania pozycji jest możliwa, choć wymaga czasu i cierpliwości.
Bydgoski klub udowodnił, że nawet po najgłębszym upadku można się podnieść. Ranking Zawiszy w III lidze to nie koniec, ale etap w drodze powrotnej do profesjonalnej piłki. Historia tego zespołu pokazuje, że prawdziwa siła klubu tkwi nie tylko w wynikach, ale przede wszystkim w ludziach, którzy nie poddają się nawet w najtrudniejszych momentach.