Stoke City Football Club to instytucja w angielskiej piłce nożnej, której historia sięga 1863 roku. Klub z Stoke-on-Trent może pochwalić się pozycją drugiego najstarszego profesjonalnego zespołu w Anglii, ustępując jedynie Notts County. Garncarze – bo tak określa się piłkarzy The Potters – przez ponad 160 lat przeszli przez momenty chwały i trudne okresy, budując pozycję w rankingach historycznych klubów angielskich. Choć nigdy nie zdobyli mistrzostwa kraju, ich wkład w rozwój futbolu na Wyspach pozostaje niezaprzeczalny.
Początki i pozycja założyciela Football League
Stoke City zostało założone w 1863 roku w regionie Stoke-on-Trent przez młodego studenta Charterhouse School, Henry’ego Almonda. Początkowo drużyna nosiła nazwę Stoke Ramblers, którą później uproszczono do Stoke Football Club. W 1878 roku klub przyjął oficjalne barwy – czerwień i biel, które do dziś stanowią charakterystyczny element identyfikacji wizualnej.
Stoke było jednym z dwunastu klubów założycielskich Football League w 1888 roku, co plasuje zespół wśród pionierów profesjonalnego futbolu. Ranking najstarszych klubów w Anglii stawia Stoke na bardzo wysokiej pozycji – są drugim najstarszym profesjonalnym klubem piłkarskim na świecie, zaraz po Notts County. To wyróżnienie ma ogromne znaczenie dla pozycji Stoke w historycznych zestawieniach angielskiej piłki.
Pierwsze lata w Football League nie były łatwe. Klub nie uzyskał reelekcji w 1890 roku, ale został przyjęty ponownie po wygraniu Football Alliance w sezonie 1890-91. W 1907 roku spadł z First Division, a rok później wszedł w likwidację. Dopiero w 1915 roku Stoke odzyskało status ligowy.
Zmiana nazwy i era Stanley’a Matthewsa
W 1925 roku, gdy Stoke-on-Trent otrzymało status miasta, klub zmienił nazwę na Stoke City Football Club. To właśnie pod tą nazwą zespół zapisał się w historii angielskiego futbolu. Lata 30. XX wieku przyniosły przełomowe momenty dla klubu.
Dekada ta przyniosła debiut najbardziej znanego piłkarza klubu, Stanley’a Matthewsa, który dorastał w Hanley i zadebiutował w marcu 1932 roku przeciwko Bury w wieku 17 lat. Matthews stał się legendą nie tylko Stoke, ale całej angielskiej piłki. Do końca dekady Matthews stał się reprezentantem Anglii i jednym z najlepszych piłkarzy swojego pokolenia.
Stanley Matthews otrzymał tytuł szlachecki za zasługi dla futbolu w noworocznej liście honorowej 1965 roku. Swój ostatni występ dla klubu zaliczył przeciwko Fulham w lutym 1965 roku, krótko po swoich 50. urodzinach.
Stoke awansowało z Second Division w sezonie 1932-33 jako mistrzowie, choć Matthews wystąpił w zaledwie piętnastu meczach tego sezonu. Pierwszy tytuł mistrzowski Football League w sezonie 1932-1933, rekord frekwencji na Victoria Ground (51,723 przeciwko Arsenalowi w 1937 roku) oraz rekord goli w lidze (Freddie Steele, 33 gole w sezonie 1936/1937) zostały osiągnięte w latach 30.
Najwyższe pozycje ligowe w historii klubu
Najwyższym osiągnięciem ligowym klubu w najwyższej klasie rozgrywkowej było 4. miejsce, które zdobyli w sezonach 1935-36 i 1946-47. Szczególnie dramatyczny był finisz sezonu 1946-47. Bezpośrednio po II wojnie światowej Stoke uczestniczyło w walce o tytuł mistrzowski i miało szansę zostać mistrzami Anglii po raz pierwszy w ostatnim dniu sezonu 1946-47 – potrzebowali pokonać Sheffield United, ale przegrali 2:1 i zakończyli sezon na 4. miejscu.
Ranking Stoke City w kontekście najlepszych osiągnięć ligowych pokazuje, że klub nigdy nie przekroczył bariery podium. The Potters nigdy nie zostali mistrzami Anglii, choć byli częstymi bywalcami ekstraklasy i Premier League. Najlepszym miejscem, jakie osiągnęli, jest czwarta lokata.
Puchar Ligi 1972 – jedyne wielkie trofeum
Największym sukcesem w historii klubu pozostaje triumf w Pucharze Ligi. Klub zdobył swoje pierwsze wielkie trofeum 4 marca 1972 roku w finale Pucharu Ligi przeciwko Chelsea. Stoke wygrało 2:1 przed tłumem 97,852 widzów na Wembley bramkami Terry’ego Conroya i George’a Easthama. To zwycięstwo przyszło pod wodzą Tony’ego Waddingtona, legendarnego menedżera klubu.
Przed tym zwycięstwem Stoke przeszło przez 11 meczów, aby dotrzeć do finału. Obejmowało to cztery mecze z West Ham United w półfinale – dwumecz rozegrano dwukrotnie. Droga do trofeum była zatem niezwykle wymagająca.
To nie był pierwszy finał Pucharu Ligi dla Stoke. W sezonie 1963-64 zespół dotarł do finału Football League Cup, który przegrał 4:3 z Leicester City w dwumeczu. Ranking osiągnięć pucharowych Stoke City wskazuje również na trzy półfinały FA Cup – w 1899 roku, a następnie w latach 1971 i 1972.
Era Tony’ego Waddingtona i wielkie gwiazdy
Tony Waddington został mianowany menedżerem klubu w czerwcu 1960 roku. Dołączył do klubu w 1952 roku jako trener, zanim został awansowany na asystenta menedżera w 1957. Waddington dokonał jednego z najgłośniejszych transferów w historii klubu.
Waddington dokonał znaczącego wyczynu, sprowadzając z powrotem do klubu Stanley’ego Matthewsa – wówczas 46-letniego – 14 lat po jego odejściu. Powrót Matthewsa pomógł Stoke osiągnąć poprawione ósme miejsce w sezonie 1961-62. To był genialny ruch marketingowy i sportowy jednocześnie.
Waddington budował zespół w oparciu o doświadczenie. Gordon Banks, bramkarz mistrzowskiej reprezentacji Anglii z 1966 roku, dołączył w 1967 za 52,000 funtów z Leicester. Uważany za najlepszego bramkarza na świecie, Banks okazał się sprytnym transferem Waddingtona, pomagając klubowi utrzymać stabilność w First Division. Ranking najlepszych piłkarzy w historii Stoke City niewątpliwie obejmuje Banksa jako jedną z kluczowych postaci.
Finał FA Cup 2011 i przygoda europejska
Po latach bez większych sukcesów, menedżer Tony Pulis wprowadził Stoke do Premier League pod koniec kampanii 2007-08. To był początek najlepszego okresu w nowoczesnej historii klubu. Ranking Stoke City w Premier League przez kolejne lata stabilnie plasował zespół w środkowej części tabeli.
Jak dotąd największą szansę na krajowe trofeum Stoke miało w 2011 roku, gdy podopieczni Tony’ego Pulisa rozegrali świetną kampanię w FA Cup. The Potters w finale na Wembley zmierzyli się z Manchesterem City. Ostatecznie lepsi okazali się obywatele, którzy zwyciężyli 1:0 po golu Yaya Toure. Był to pierwszy finał FA Cup w historii klubu.
Awans do finału dał Stoke przepustkę do europejskich pucharów. W sezonie 2011/2012 podopieczni Tony’ego Pulisa wystąpili w Europa League. W grupie uporali się z Besiktasem, Dynamo Kijów i Maccabi Tel Awiw. Później w 1/16 finału odpadli w konfrontacji z Valencią. To była ostatnia przygoda Stoke w europejskich rozgrywkach.
W 1974 roku Stoke stanęło przed kolejną szansą gry w europejskich pucharach, trafiając na naszpikowany gwiazdami Ajax Amsterdam. Holenderski klub okazał się lepszy, choć w obu spotkaniach padł remis 0:0 i 1:1.
Rekordy klubowe i statystyczne osiągnięcia
Historia Stoke City obfituje w różnorodne rekordy klubowe, które pokazują zarówno momenty triumfu, jak i bolesne porażki. Rekordowe zwycięstwo ligowe to 10:3 przeciwko West Bromwich Albion w First Division 4 lutego 1937 roku. Z kolei rekordowa porażka wyjazdowa to 0:10 z Preston North End w Football League 14 września 1889 roku.
Jeśli chodzi o frekwencję, rekordowa frekwencja na wyjeździe wyniosła 84,569 widzów podczas meczu z Manchester City 3 marca 1934 roku. Ranking rekordów Stoke pokazuje również, że największe zwycięstwo w Premier League to 6:1 z Liverpoolem 24 maja 2015 roku – wynik, który wstrząsnął angielskim futbolem.
| Kategoria | Rekord | Data/Sezon |
|---|---|---|
| Najwyższe miejsce ligowe | 4. miejsce | 1935-36, 1946-47 |
| Największe zwycięstwo ligowe | 10:3 vs WBA | 4 lutego 1937 |
| Największa porażka wyjazdowa | 0:10 vs Preston | 14 września 1889 |
| Rekord strzelecki w sezonie | 33 gole (Freddie Steele) | 1936-37 |
| Frekwencja na Victoria Ground | 51,723 vs Arsenal | 1937 |
Trofea i osiągnięcia klubowe
Ranking trofeów Stoke City nie jest imponujący w porównaniu z wielkimi klubami angielskimi, ale ma swoje unikalne pozycje. Jedynym wielkim trofeum pozostaje Puchar Ligi z 1972 roku, jednak klub zdobywał również mniejsze tytuły.
Stoke zdobyło Football League Trophy w 1992 roku i awansowało jako mistrzowie w sezonie 1992-93. Spadek w 1998 roku pozwolił klubowi zdobyć kolejny tytuł Football League Trophy w 2000 roku, zanim awans został zapewniony zwycięstwem w finale play-off w 2002.
- Puchar Ligi (1): 1972
- Football League Trophy (2): 1992, 2000
- Mistrzostwo Second Division (2): 1932-33, 1962-63
- Mistrzostwo Third Division North (1): 1926-27
- Football Alliance (1): 1890-91
Wicemistrzostwa również wpisują się w ranking osiągnięć: Stoke było również finalistą Pucharu Ligi w 1964 roku, a także finalistą FA Cup w 2011 roku.
Spadki i powroty – turbulentna historia ligowa
Pozycja Stoke City w rankingach ligowych przez lata ulegała znacznym wahaniom. Na koniec sezonu 2024-25 klub spędził 62 sezony w najwyższej klasie rozgrywkowej angielskiego systemu ligowego, 48 w drugiej i 8 w trzeciej. To pokazuje, że przez większość swojej historii Stoke pozostawało w górnej części piramidy futbolowej.
Klub spędził czternaście lat w najwyższej klasie rozgrywkowej i zapewnił sobie awans w sezonie 1978-79 po spadku dwa lata wcześniej. Stoke pozostawało w najwyższej lidze od 1979 do 1985 roku, choć spadło do Third Division w 1990. To był jeden z najtrudniejszych momentów w historii klubu.
Ostatni poważny kryzys przyszedł stosunkowo niedawno. W 2018 roku Stoke City po okresie 10 lat w Premier League spadło do Championship. Wówczas trenerem The Potters był Mark Hughes, a następnie Paul Lambert. Stoke w 38 meczach odniosło 7 zwycięstw i 19 porażek. W tym czasie gorszym klubem w Premier League było tylko West Bromwich Albion.
Era Premier League i Mark Hughes
Ranking Stoke w Premier League osiągnął szczyt pod wodzą Marka Hughesa. Pulis został zastąpiony przez Marka Hughesa w maju 2013 roku, który poprowadził klub do najwyższej pozycji w Premier League – 9. miejsca w trzech kolejnych sezonach 2013-14, 2014-15 i 2015-16. To były najlepsze lata klubu w erze Premier League.
Niestety, spadek formy rozpoczął się pod Hughesem w sezonie 2016-17, co doprowadziło do relegacji w 2017-18. Od tego czasu Stoke nie zdołało wrócić do elity, pozostając w Championship.
Stadion i infrastruktura klubowa
Klub przeniósł się w 1997 roku na Britannia Stadium, stadion ze wszystkimi miejscami siedzącymi o pojemności 28,383 widzów, po spędzeniu 119 lat na Victoria Ground. Victoria Ground było domem klubu przez ponad wiek i widziało wszystkie największe chwile w historii Stoke.
Klub stał się właścicielem Victoria Ground w 1919 roku. Następnie wybudowano trybunę Butler Street, która zwiększyła całkowitą pojemność stadionu do 50,000 widzów. Ranking stadionów angielskich w tamtym okresie plasował Victoria Ground wśród większych aren.
Obecny stadion, znany dziś jako bet365 Stadium (po zmianie nazewnictwa sponsorskiego), mieści około 28 tysięcy kibiców i pozostaje jednym z nowocześniejszych obiektów w Championship. Pozycja Stoke w rankingu infrastruktury klubowej Championship jest solidna, choć nie wyróżniająca się szczególnie.
Pozycja w historycznych rankingach angielskiego futbolu
Ranking historyczny Stoke City w angielskim futbolu jest trudny do jednoznacznego określenia. Z jednej strony klub może pochwalić się niezwykłą historią i pozycją założyciela Football League. Z drugiej – brak mistrzostwa kraju i zaledwie jedno wielkie trofeum sprawiają, że w zestawieniach najlepszych klubów Anglii Stoke plasuje się w drugiej lub trzeciej dziesiątce.
W rankingach klubów według liczby sezonów w najwyższej klasie rozgrywkowej, Stoke zajmuje przyzwoite miejsce. 62 sezony w top flight to wynik, który wyprzedza wiele innych zespołów. Jednak rankingi oparte na trofeach wyglądają mniej korzystnie – jeden Puchar Ligi to skromny dorobek jak na klub z taką historią.
Stoke City nigdy nie spadło niżej niż do trzeciej ligi angielskiego systemu rozgrywkowego, co czyni klub jednym z najbardziej stabilnych w długoterminowej perspektywie.
Ranking Stoke City pod względem tradycji i wkładu w rozwój angielskiego futbolu jest znacznie wyższy niż ranking oparty wyłącznie na trofeach. Jako jeden z dwunastu założycieli Football League, klub ma nieocenioną wartość historyczną. Pozycja drugiego najstarszego profesjonalnego klubu piłkarskiego na świecie to wyróżnienie, którego nie można zignorować w żadnym rzetelnym rankingu.
Współczesna pozycja Stoke w rankingach Championship pozostaje zmienna. Klub od spadku w 2018 roku nie zdołał wrócić do Premier League, mimo kilku prób. Ranking ambicji i potencjału ekonomicznego plasuje Stoke wśród klubów, które powinny walczyć o awans, ale realizacja tych oczekiwań pozostaje wyzwaniem.
Historia Stoke City to opowieść o klubie, który przeszedł przez wszystkie etapy rozwoju angielskiego futbolu – od jego zarania po erę Premier League. Choć wielkich trofeów jest niewiele, pozycja klubu w historii gry pozostaje niezachwiana. Garncarze zapisali się w annałach jako pionierzy, którzy pomogli stworzyć fundamenty profesjonalnego futbolu w Anglii.